narcisme erfelijk

Worden narcisten geboren of gemaakt?

Het standaardantwoord van een atleet op de vraag of hij/zij klaar is voor de wedstrijd is “I was born ready”. In onze samenleving heerst de gedachte dat we geboren worden met een specifiek doel of vooruitzicht in het leven. Maar geldt dit ook wanneer het je lot is om een narcist te worden? Met andere woorden: is narcisme erfelijk?

Is narcisme erfelijk?

Het korte antwoord op deze vraag is misschien. Het lange antwoord is dat het, zoals wel vaker in mentale gezondheid en psychologie, een combinatie van factoren is. De meningen van experts lopen uiteen, maar de meesten denken dat narcisme het gevolg is van genen (nature), de omgeving waarin iemand opgroeit (nurture) en evolutie.

Eddie Brummelman, ontwikkelingspsycholoog bij de Universiteit van Amsterdam, legt de nadruk bij nurture. Sterker nog, hij schreef er een boek over waarin hij stelt dat narcisme niet erfelijk is, maar grotendeels door ouders wordt aangeleerd. Zij zouden hun kinderen minder vaak op een voetstuk moeten plaatsen.

Ook Jan Derksen, auteur van het boek ‘Het narcistische ideaal’, kijkt vooral naar de nurture-kant. “Tijdens je jeugd vorm je een beeld van hoe je in de toekomst zou willen zijn, het zogeheten ik-ideal.” Tijdens het opgroeien kom je echter regelmatig in ongemakkelijke situaties terecht en sta je vaak voor lul. Het probleem met narcisten is dat zij niet met dit soort “krenkingen” in het ego leren omgaan.

“Tijdens het opgroeien leer je met vallen en opstaan je eigen krachten en beperkingen kennen. Narcisten hebben nooit geleerd om deze krenkingen te relativeren”, aldus Derksen. Het gevolg is dat er een groot gat ontstaat tussen wat ze daadwerkelijk zijn, en wat ze denken dat ze zijn: het gewenste ik-ideaal. “Wanneer dit gat te groot wordt, leidt het tot structurele minderwaardigheidsgevoelens”, legt Derksen uit.

Lees ook: Borderline in 9 kenmerken, maar dan zonder bullshit

Bron.

Gekwetst

Het kan echter ook de andere kant opgaan. Als het gat tussen de twee te klein is ontstaat het risico op overschatting. “Omdat narcisten niet in staat zijn om dit gat zelf op te vullen belasten ze hun omgeving hiermee.” Met andere woorden: narcisten zijn dus eigenlijk mensen die in de jeugd gekrenkt zijn, maar hier niet mee weten om te gaan.

Klinisch forensisch psycholoog Catherine Barrett vult aan: “Narcistische persoonlijkheidsstoornis is een samenstelling van afweermechanismen die vooral een gevolg zijn van de omgeving waarin iemand opgroeit. Er zijn wel onderzoeken die wijzen naar het bestaan van een ‘narcisme-gen’, maar in mijn beleving is narcisme vooral een nurture-aangelegenheid.”

Barrett: “Mensen met narcisme hebben vaak tijdens de eerste vijf jaar van hun leven iets meegemaakt dat hun empathie, zelfstandigheidsgevoel of andere belangrijke vaardigheid heeft aangetast. Ze passen hier hun gedrag op aan om het trauma een plekje te kunnen geven en gaan bijvoorbeeld over-dominant gedrag vertonen. Ik zeg daarom vaak dat narcisten niet acteren, maar reageren.”

Ook interessant: Mensen met borderline liegen vaak: feit of gelul?

‘Narcisme is wél erfelijk’

Veel experts denken dus dat narcisme niet per se erfelijk is, maar vooral iets dat tijdens de jeugd ontstaat. Toch zijn er ook onderzoeken uitgevoerd die stellen dat narcisme wel erfelijk is. Een belangrijke studie werd uitgevoerd in 2007 onder 175 tweelingen, omdat die hetzelfde DNA-pakket delen. De conclusie is dat het gen ‘tryptophan hydroxylase-2’ een grote rol speelt in het wel of niet ontwikkelen van narcisme. Dit gen reguleert de aanmaak van serotonine, dat op haar beurt weer belangrijk is voor hoe jij je voelt.

Bron.

Een andere mogelijke verklaring is dat mensen zich gaan gedragen naar hun uiterlijk. Psychologen Nicholas Holtzman en Brent Donnellan noemen dit ‘reactieve erfenis’. Kortweg komt het erop neer dat grote, brede mensen zich agressiever zouden opstellen dan kleine, fijne dames van 1.60 meter, omdat het voor hen werkt. Ga maar na: waarschijnlijk is Badr Hari een minder goede debater dan Mark Rutte, maar zodra de kickbokser zijn stem verheft ben je het waarschijnlijk heel snel met hem eens.

De auteurs leggen bij de reactieve erfenis de link met eerdere onderzoeken die laten zien dat mensen met narcisme vaak bepaalde uiterlijke kenmerken delen, zoals een brede kaaklijn bij mannen en een symmetrisch gezicht bij vrouwen.

Ook interessant: Hoe moet je jezelf zijn wanneer je zelf niet eens weet wie je bent?

Evolutie van narcisme

Holtzman en Donnellan geven hiermee aan dat narcisme een evolutionaire oorzaak heeft, simpelweg omdat het voordelen oplevert qua voortplanting. “Historisch gezien wordt narcisme vaak in verband gebracht met aantrekkelijkheid en het is voor aantrekkelijke mensen makkelijker om een partner te vinden”, zo schrijven de psychologen.

Ook het dominante karakter van narcisten heeft hiermee te maken. “Dominantie is belangrijk om een hoge positie op de sociale ladder te krijgen. Omdat mensen groepsdieren zijn is het dus goed mogelijk dat narcisme bepaalde groepen mensen helpt overleven”, zo concludeert het onderzoeksverslag.

Conclusie: Misschien is narcisme erfelijk

Oftewel: hét ‘narcisme-gen’ is nog niet ontdekt, maar de zoektocht gaat door. In de tussentijd denken de meeste experts dat narcisme niet per se erfelijk is, maar vooral ontstaat.

Volg COMMEN. op Facebook, Twitter en Instagram voor meer verhalen over mentale gezondheid, of ontvang al onze artikelen via WhatsApp.


Geschreven door
Michel van 't Klaphek

Praat mee over dit artikel

3 reacties
  • Ik ben er 100% zeker van overtuigd dat t erfelijk is en dat narcist het van de ouder wel ziet, maar van zichzelf vaak vind dat ze tegenovergesteld zijn

    Ik zelf ben liefdevol opgevoed en heb in de 22 jaar dat ik heb thuis gewoond geen enkele keer een discussie gehoord of dat een van de twee zijn/haar stem verheft.

    Zijn vader was hertrouwd en van wat ik heb gelezen iemand die super egoïstisch is houdt het wel vol met een narcist dat klopt dus.

    Heb zijn moeder ontmoet op mijn aandringen toen we al samen woonde was hij 8 jaar niet geweest.
    Zijn broer en zus zijn nooit meer bij haar geweest
    Die vrouw zag er duidelijk uit als iemand die helemaal kapot gemaakt was, en had zo’n zacht karakter vindt het tot op de dag van vandaag nog zielig weet, zeker dat ze altijd van ze heeft gehouden.
    Ik moest daar altijd het woord doen hij wist niet wat hij moest zeggen.
    Geen van de drie kinderen die zich afvragen waarom ze ineens alles heeft achter gelaten, doodsbang volgens mij.

    Toen de oma overleed hebben we een week daarvoor kennis gemaakt met haar in het ziekenhuis.
    Hebben haar appartement nog gezien op haar slaapkamer hingen foto’s van de drie kleinkinderen foto’s van 15 jaar oud.
    De uitnodiging van de uitvaart had zijn broer weggegooid o ja en was vergeten tegen zijn vrouw te zeggen.
    Kwam ik achter toen ik hun heel toevallig belde en haar aan de telefoon kreeg, en vroeg of ze de kaart niet hadden gehad.
    Hoe egoïstisch ben je als je gewoon mensen uit je geheugen kan wissen.

    Toen ik mijn ex leerde kennen was ik wel helemaal gek op hem hij kreeg pas meer gevoelens toen ik heel emotioneel werd ergens van.
    Later besefte ik dat hij me toen zag als iemand die hij helemaal naar zijn hand kon zetten.
    Dacht toen dat hij mij zag als iemand die heel lief was en niet dat hij het juist leuk vond als ik heel verdrietig was.
    Constant gekleineerd omlaag gehaald misselijke appjes sturen net voor dat ik op het werk was tot ik instortte en dan daarna de telefoon blokkeerde
    Hij heeft zelfs mij een keer mishandeld toen ik naar zijn zin te vroeg aan het stofzuigen was.
    Elke feestdag verpesten oud en nieuw had hij een volle fles malibu leeg gemaakt en gevuld met water en daarna heimelijk zitten lachen toen ik dacht malibu cola te pakken, en ik dronk nooit of alleen 2 glazen.
    Op laatst toen ik ging nadenken zat hij op een dating app dacht de date van zijn leven te hebben iemand die precies wilde doen wat hij leuk vond
    Het was mij de 20 euro voor het prepaid kaartje waard heb 72 uur aangekeken hoe hij zich verheugde blij dat hij was en zo vrolijk als toen we elkaar net kende.
    Jammer voor hem dat hij zijn huis had verkocht en bij mij was komen wonen.
    Vraag me wel eens af hoe erg was het dan geweest, ik kan nog wel uren doorgaan met wat hij mij heeft aangedaan.
    Toen was het klaar ben toen wel 3 weken op de vlucht geweest voor alle acteer pogingen om me om te praten, hij ging ineens naar familie van mij om te laten lijken dat ik labiel was

    Toen hij een tijd weg was de smeekberichten dat hij alleen was en verdrietig of ik vrienden wilde blijven ben er toen nog heen gegaan ook.
    Want ergens vond ik het zielig en de derde keer wilde hij een knuffel en heeft hij 300 keer gezegd zo fijn met jou
    Ik voelde me ineens keihard terug gezogen in het
    Web en ben er vandoor gegaan en heb twee dagen zitten beven toen kwam alles weer naar boven, voelde me zo stom ook.

    Dit ga ik mezelf niet meer aan doen in ieder geval.

  • Ik ben overtuigd dat narcisme erfelijk is. Mijn vader was een narcist, wel te verstaan een verborgen narcist, misschien gevaarlijker en subtieler dan bij openlijk narcisme. Bij hem was het niet direct merkbaar : voor buitenstaanders was hij een meegaand charmante man. Voor elk initiatief of beslissing verborg hij zich achter mijn moeder, dat was ook voor ons kinderen de veilige haven. Binnenshuis gedroeg hij zich met buiten proportionele woede uitbarstingen, bijna vijandige onverschilligheid en respectloos jegens mijn moeder en kinderen, super egoïsme : ‘alleen op de wereld’ en hij wist alles altijd zo te manipuleren dat hem nooit enige blaam trof. Levenslang tot zijn dood heb ik hem kunnen volgen en begreep uiteindelijk dat zijn narcistische persoonlijkheidsstoornis de schuld was van het vernederen en dwarszitten van mijn bijzondere moeder op haar oude dag. Heel treurig hoe hij nog haar leven zuur maakte.
    In ons gezin (13 kinderen) zijn herkenbaar twee zussen en één broer die precies dezelfde karaktertrekken/ eigenschap vertonen, dus in mijn ogen, wij hebben allemaal dezelfde opvoeding gehad, is het wel degelijk erfelijk.