Beeldschermtijd-3

Zo beïnvloedt je smartphone je hersenen

De generatie van onze ouders had het lekker voor elkaar. Niet alleen was het aanbod aan opleidingen overzichtelijk en bestond FOMO nog niet, maar ook over beeldschermtijd hoefde je niet na te denken. Er was 1 tv in huis die alleen op zaterdagavond aanging om met het hele gezin naar iets als ‘Te land, ter zee en in de lucht’ te kijken. Depressief worden door teveel kijken naar de perfectie van anderen op Instagram was er niet bij.

Schrijft over alles dat met depressie en smartphones te maken heeft, studeert Economische Geografie in Utrecht en altijd in voor een goed verhaal.

Hoe anders is dit tegenwoordig. Ons leven wordt gedomineerd door schermen – smartphone, laptop, tv, tablet en smartwatch – en we ondervinden steeds vaker de negatieve effecten hiervan. Hierdoor groeide de noodzaak om de schadelijke effecten te beperken. Nederlanders zouden Nederlanders niet zijn als ze hiervoor niet een regel zouden verzinnen. Vanaf de jaren ’00 mochten kinderen daarom maximaal 2 uur per dag naar een beeldscherm turen.

Pubers en tieners werden buiten beschouwing gelaten. Recent onderzoek toont echter aan dat niet jonge kinderen, maar juist zij eigenlijk gebaat zijn bij heldere richtlijnen. Tieners die dagelijks veel tijd besteden op schermen zijn minder gelukkig, vaker depressief en kampen meer met lichamelijke klachten zoals overgewicht.

Lange tijd werden deze gevolgen voor waarheid aangenomen, totdat een grootschalig onderzoek, uitgevoerd tussen 2011 en 2012, roet in het eten gooide. Aan de hand van een enquête onder ruim 1 miljoen Amerikaanse kinderen en tieners werd namelijk geconcludeerd dat er geen duidelijk verband is tussen de mentale gezondheid van kinderen en de hoeveelheid schermtijd.

De wereld stond even op zijn kop en ineens stonden er een hoop ‘mediapedagogen’ op die ouders adviseerden om hun kinderen vooral vrij te laten. Lang naar schermen kijken zou namelijk niet alleen maar slecht zijn, maar juist goed. Kinderen kunnen een hoop leren van YouTube, kunnen alles opzoeken via Wikipedia en bovendien Facetimen met opa & oma in Zuid-Frankrijk.

Lees ook: Straatvraag: hoe eenzaam zijn studenten?

Waarom juist tieners risico lopen

Nu blijkt echter dat dit iets te kort door de bocht is, zo zegt Jean Twenge. De psychologe werd wereldwijd bekend na het uitgeven van iGen, een boek over hoe de huidige generatie gevormd wordt door alle technologie om hen heen. In haar onlangs gepubliceerde wetenschappelijk onderzoek bekeek zij welke invloed schermtijd heeft op de mentale gezondheid van adolescenten en kinderen.

De psychologe heeft vooral kritiek op de methoden van het grootschalige onderzoek uit 2012. Deze zijn namelijk veel te beperkt. Er werden zodoende slechts vier indicatoren gebruikt om te kijken of er een verband is tussen psychische gezondheid en de hoeveelheid beeldschermtijd: hoeveel affectie iemand toont, hoe vaak iemand lacht, interesse toont in leeftijdsgenoten en de mate van weerbaarheid.

Hierop voerde de US Census Bureau, de Amerikaanse versie van ons CBS, in 2016 een nieuw grootschalig onderzoek onder Amerikaanse kinderen en tieners uit, maar dit keer met maar liefst 19 indicatoren. Op basis van deze resultaten concludeert Twenge dat er wel degelijk een verband is tussen schermtijd en psychische gezondheid. Sterker nog: adolescenten die dagelijks excessief veel tijd besteden aan het kijken naar beeldschermen scoorden op maar liefst 18 van 19 punten slechter dan leeftijdsgenoten die dit niet deden.

Dit effect treedt al op na slechts 1 uur beeldschermtijd per dag. Tieners waren direct minder geïnteresseerd in anderen, vonden het lastiger mensen aan te spreken en hadden bovendien moeite met het afronden van taken. Het meest schokkende was echter dat deze groep twee keer zoveel kans had om gediagnosticeerd te worden met een depressie.

Ook interessant: Op bezoek bij de man die met depressieve cabaretiers praat

5 uur per dag

En dit is precies waar volgens Twenge de schoen wringt. Nederlandse jongeren besteden over het algemeen namelijk maar liefst 5 uur per dag aan het kijken naar beeldschermen, inclusief ondergetekende. Waarschijnlijk geldt het ook voor jou: tel alle Insta-stories, YouTube-filmpjes en WhatsApp-gesprekken maar eens bij elkaar op en je komt zo aan dit aantal. Eerlijk gezegd vind ik het aantal nog mee vallen.

Juist deze groep, van oudere kinderen en tieners, blijkt gevoelig te zijn voor bovenmatig veel beeldschermgebruik, zo zegt Twenge. Zij hebben sneller last van psychische problemen vanwege hun heftige en cruciale leeftijdsfase. Wie tussen de 12 en 20 is houdt zich bezig met een identiteit ontwikkelen, vrienden maken en de eerste stappen naar volwassenheid en onafhankelijkheid zetten.

Jongere kinderen zijn daar doorgaans niet mee bezig. Zij besteden meer tijd aan het spelen van games, kijken van filmpjes en experimenteren met tablets en smartphones. Tieners daarentegen gebruiken hun smartphones en laptops voor social media en contact onderhouden met anderen. Dit sociale aspect houdt verband met de negatieve gevolgen van schermtijd. ‘Daarom lopen tieners, en dus niet jonge kinderen, het meeste risico bij veel beeldschermtijd’, zo zegt Twenge.

Kip/ei-verhaal

Er valt echter niet onomstotelijk vast te stellen of veel kijken naar beeldschermen zorgt voor mentale problemen als depressie, of andersom. Met andere woorden: het onderzoek is correlatief. Twenge: ‘We weten niet of iemand die depressief is juist vaker op zijn telefoon kijkt, of dat je depressief wordt omdat je zoveel op je scherm kijkt.’

Hoe dan ook, waarschijnlijk wordt niemand gelukkig van 8 uur per dag kijken naar het leven van anderen op Instagram. Alhoewel het lastig is om specifiek aan te geven hoe lang je per dag naar je telefoon en computer zou mogen maken, is het volgens Twenge wel nuttig om hier over na te denken. ‘Ouders hebben helder advies nodig, en specifieke maximum beeldschermtijden bieden daarvoor uitkomst.’

2 uur per dag zou voldoende moeten zijn om wel de voordelen van technologie mee te pakken, maar niet de nadelen. ‘Met dit aantal kunnen tieners plannen maken met vrienden, leerzame video’s bekijken en contacten onderhouden met familie zonder dat het ten koste gaat slaap, face-to-face contact en sport’, zo besluit Twenge.

Volg Commen op Facebook en Instagram voor meer verhalen die ertoe doen

Meer van Michel van 't Klaphek

Zo kom je aan een studentenkamer zonder hospiteren

Er is hoop voor sociaal ongemakkelijke studenten.
Verder lezen