Eenzaamheid bij jongeren is iets wat we niet snappen. Niemand praat erover, terwijl een op de drie jongeren zich eenzaam voelt. Wie eerlijk is en dit aangeeft, stuit vaak op onbegrip: ‘Maak iets van je leven’, ‘Je bent jong, ga eropuit’ en ‘Als je thuis blijft zitten ga je nooit mensen ontmoeten’. Zo makkelijk is het echter niet. Over eenzame jongeren, geschreven door een voormalig eenzame jongere.

Eenzaamheid jongeren: achtergrond, info en tips

Op Instagram is alles fantastisch. Het eerste wat je ziet als je de app opent is het 21-diner van Roosmarijn. De hele jaarclub was uitgenodigd, deed een speech en ging gehurkt op de foto. Als studentenvereniging-jaarclubs op de foto gaan, drukt de zwaartekracht namelijk altijd iets harder naar beneden dan gewoonlijk, waardoor ze moeten hurken. Het onderschrift luidt “omg had so much fun #lovemyfriends”.

Ook Floris heeft het naar zijn zin gehad, en was met de wintersport in Gerlos te vinden. Hij vat het weekje snowboarden samen met een gezamenlijke foto op de piste en hashtag #wathebbenwehetslecht. Jamal komt er even tussendoor en poseert in een te kleine tanktop voor de sportschoolspiegel met nog twee andere mannen, die overigens meer op gorilla’s lijken. Je weet nu hoe zijn tepels eruitzien en bent enigszins ontdaan. Als afsluiter krijg je nog Myrthe voor je kiezen, die ditmaal uit eten ging met vrienden en haar iets te knappe wederhelft.

Wie een snelle blik op sociale media werpt, zou denken dat iedereens leven perfect is. Ze zijn continu leuke dingen aan het doen, gekke selfies aan het maken en lachen wat af. Met name wij jongeren doen hieraan mee. Hierdoor krijg je al snel de indruk dat iedereen een druk sociaal leven heeft, gevuld met feestjes en vooral de aanwezigheid van vrienden.

Eenzaamheid bij jongeren

“33 procent Nederlandse jongeren is eenzaam”

Schijn bedriegt. Maar liefst een derde van de Nederlandse jongeren is eenzaam. Zij willen meer persoonlijk contact met anderen, en hebben in hun dagelijks leven last van de gevolgen van eenzaamheid. Uit onderzoek van EenVandaag blijkt dat tien procent van de jongeren zelfs ernstig eenzaam is. Deze jongeren zien dat anderen het wél fantastisch (lijken te) hebben, maar zij niet.

Dit beïnvloedt hun leven op meerdere vlakken. Naast dat het stress oplevert kunnen zich ze zich ook minder goed concentreren op school en slapen ze slechter. Daarnaast levert het zorgen op voor de toekomst: als ik nu al weinig vrienden heb, hoe gaat het dan later zijn? Als je jong bent, hoor je niet eenzaam te zijn – zo is immers de gedachte.

Het onderzoek was daarmee een behoorlijke eyeopener en kreeg veel media-aandacht. Ons stereotiepe beeld over eenzaamheid bij jongeren werd namelijk flink opgeschud. We denken bij het horen van het woord ‘eenzaam’ vrijwel direct aan ouderen die achter de geraniums wegkwijnen, niet aan een jeugdige meid of jongen van 22.

Op het eerste gezicht is het immers logischer dat de oudere garde zich alleen voelt. Wanneer je een hoge leeftijd hebt bereikt, is de kans groot dat een hoop vrienden inmiddels gestorven zijn. Bovendien heb je geen ouders meer, wonen je kinderen misschien ver weg en dan hebben we het nog niet eens over mobiliteitsproblemen gehad. Het is vaak moeilijker om mensen op te zoeken, waardoor je afhankelijk bent van bezoek aan huis.

Eenzaamheid bij jongeren klopt niet, in ons hoofd dan. De nieuwste generatie staat vol in het leven, gaat naar school, houdt van feestjes, reizen en maakt vrienden bij de vleet. Je zit in de tijd van je leven, en eenzaamheid hoort daar niet bij.

Niets van waar.

Oorzaak eenzaamheid jongeren

Eenzaamheid komt dus net zo goed voor bij jongeren, maar kent wel andere oorzaken. Daar waar ouderen veelal de gevolgen van hun leeftijd ervaren, hebben jongeren vooral last van sociale druk, en zichzelf.

Jonge mensen vinden het lastig om anderen te vragen of ze iets leuks willen doen. Ze zijn bang voor afwijzing en de – in hun ogen – daarbij behorende imagoschade. Ook zijn ze soms verlegen, en durven daardoor niet de eerste stap te zetten. Een gesprek beginnen is daarom een hele opgave.

Dit terwijl ze wel meer vrienden willen. Eenzame jongeren blijken gemiddeld zo’n zes vrienden te hebben, al laat de kwaliteit en kwantiteit van die vriendschappen nogal eens te wensen over. Ze willen daarom niet alleen kwantiteit, maar ook kwaliteit.

De oplossing?

Daarbij heeft ook social media de nodige invloed. Het lijkt alsof iedereen een fantastisch leven heeft en nooit eenzaam is, wat het gevoel van ‘er niet bij horen’ onder eenzame jongeren des te sterker maakt. Je wordt nogmaals met je neus op de feiten gedrukt dat je leeftijdsgenoten het wél naar hun zin hebben, en jij niet.

Eenzaamheid bij jongeren

De oplossing om eenzaamheid bij jongeren te doorbreken is complex. Alhoewel ze het patroon vrijwel allemaal dolgraag willen doorbreken, weten ze niet hoe. Sommigen overwegen professionele hulp in te schakelen, maar de grootste groep zet deze stap niet en houdt het probleem voor zichzelf.

Dit is jammer, omdat de oplossing – op papier – binnen handbereik ligt. Er zijn momenteel ruim 2,7 miljoen Nederlanders in de leeftijdsklasse van 12 tot en met 24 jaar. Ervan uitgaande dat het onderzoek representatief is, houdt dit in dat er ruim 900.000 eenzame jongeren zijn. Maak een Facebook-groep of Instagram-account aan en spreek met elkaar af en eenzaamheid bij jongeren behoort tot het verleden, toch? Helaas gaat het niet zo makkelijk.

Lees ook: “Je krijgt al snel het idee dat jij de enige eenzame jongere bent”

Oplossing ligt niet voor het oprapen

Eenzaamheid bij jongeren is namelijk moeilijk op te lossen, omdat het zo’n persoonlijk probleem is. Jongvolwassenen vinden het moeilijk om over hun situatie te praten, en aan te geven dat ze eenzaam zijn. Dat is niet alleen heel naar voor de persoon in kwestie, maar zelfs gevaarlijk. Eenzaamheid wordt namelijk gerelateerd aan andere mentale aandoeningen zoals angsten, depressie, paranoia en zelfs suïcidale gedachten. Eenzame gevoelens kunnen hier zowel de oorzaak, als gevolg van zijn.

Dat zegt Grant Blank, onderzoeker aan de Oxford Internet Institute. Volgens hem ligt de oplossing niet voor het oprapen. In zijn onderzoek naar eenzaamheid bij jongeren heeft hij veel aandacht besteedt aan de rol van internet, en technologie in het algemeen. Volgens hem is de invloed van het wereldwijde web tweeledig: het is zowel een vloek, als een zegen.

Aan de ene kant is de wereld beter verbonden dan ooit, waardoor lotgenoten nooit meer dan een paar klikken van elkaar verwijderd zijn. Aan de andere kant praten we steeds minder face-to-face met elkaar, als gevolg van alle digitale mogelijkheden en toenemende focus die mensen op zichzelf hebben. ‘Mensen presenteren een ideaalbeeld, waardoor je de indruk krijgt dat jij ook zo’n leven moet leiden’, zegt Blank. Deze continue vergelijkingsdrang zorgt ervoor dat we ons sociaal sneller terugtrekken.

Lees ook: Veel jongeren zijn emotioneel eenzaam: zo heb ik het aangepakt

Werkt meditatie?

Een andere mogelijke oplossing is mindfulness en meditatie. Alhoewel deze instrumenten regelmatig worden aangeraden voor mensen met allerlei psychische problemen, zijn ze niet per se toepasselijk op eenzaamheid. Onderdeel van meditatie is immers het stilstaan bij je eigen gedachten, wat de eenzaamheid alleen maar erger kan maken.

Wanneer je in je eigen gedachten aan het graven ben ga je immers al snel van kwaad tot erger. Zelf heb ik gemerkt dat meditatie helpt met gedachten loslaten, maar het is absoluut niet de oplossing. Sam Challis, informatiemanager bij gezondheidsinstelling MIND , pleit daarom voor een andere aanpak. “Het is beter om eerst bij jezelf na te gaan waarom je eenzaam bent, voor je begint aan therapieën en hulpmiddelen. Wat weerhoudt je ervan om naar buiten te gaan, en met mensen af te spreken?”

Technologie speelt meerdere rollen

Een onderzoek aan de universiteit van Michigan onderschrijft Sam’s bevindingen. Eerst moet je nagaan wat je tegenhoudt, voordat je een plan gaat maken. Daarbij is op een wetenschappelijke manier gekeken naar wat voor invloed sociale media, in dit geval Facebook, op je heeft.

Eenzaamheid bij jongeren

Het blijkt dat het gebruik van dergelijke diensten je niet gelukkiger maakt, en bepaalde (kwetsbare) groepen juist met een verdrietig gevoel opzadelt. Men raadt daarom aan om heel bewust met sociale media om te gaan, en bijvoorbeeld specifieke tijdstippen te plannen waarop je van jezelf op Instagram, Facebook of Snapchat mag.

Daarnaast raadt Sam aan om elke vorm van contact zoveel mogelijk te koesteren, al zie je hier op het eerste gezicht niet per se de waarde van in. Denk hierbij aan de gesprekken over koetjes en kalfjes op het school of werk. Op het eerste gezicht gaan deze praatjes nergens over, terwijl ze eigenlijk essentieel zijn voor het opbouwen van een band met je klasgenoten, of collega’s.

“We zien deze netwerken vaak als niet zo belangrijk, terwijl ze fundamenteel zijn voor onze gemoedstoestand,” zegt Sam. “Het is namelijk heel erg belangrijk om af en toe je verhaal kwijt te kunnen, ook al gaat het over niet hele belangrijke zaken. Je bouwt zo namelijk een band op met mensen.”

Hoe ik eenzaamheid tegenga

Zelf probeer ik mij aan deze tips te houden door bijvoorbeeld vaste sportdagen met mensen te plannen. Ik kickboks meerdere dagen per week en ben dan onder de mensen. Aangezien er al een context is, is het makkelijker om anderen aan te spreken.

Bovendien is kickboksen naar mijn mening een goed voorbeeld, omdat het heel intiem is: je traint met z’n tweeën en deelt pijn, zweet en soms zelfs bloed. Hierdoor creëer je in korte tijd een sterke band met elkaar, en voel je je meer op je gemak om ook buiten de sportschool met elkaar op te trekken.

Hoe eerder, hoe beter

Ook is het goed om te bedenken dat je er nooit alleen voor staat. Wanneer je het moeilijk vindt om de stap te zetten naar contact maken, of te verlegen bent, is hulp altijd beschikbaar. Er zijn meer mogelijkheden dan je denkt.

Een goede eerste stap is een afspraak bij de huisarts. Diegene is goed op de hoogte van het (lokale) netwerk aan hulpverleners en kan je doorverwijzen naar diverse cursussen. Je kunt onder meer leren omgaan met onzekerheid, verlegenheid en het versterken van persoonlijke vaardigheden.

Het is absoluut niet raar om je hiervoor aan te melden. Alle mensen die meedoen aan dergelijke cursussen zitten in hetzelfde schuitje en snappen jou volledig. Ook de huisarts kijkt niet raar op wanneer je aangeeft eenzaam te zijn: diegene wil niks anders dan jou helpen.

Sterker nog, het is juist goed om vroeg in je leven iets aan de eenzaamheid te doen. Op die manier bouw je een stabiel vangnet van vrienden op, waar je de rest van je leven profijt van hebt. Vrienden maken kan op elke leeftijd, en op elk moment. Bovendien hoef je je geen zorgen te maken over de toekomst: ouder worden staat namelijk niet gelijk aan eenzamer worden, zo concludeerde een Brits onderzoek.

Ook interessant: De ultieme gids voor het omgaan met je depressie

Conclusie: eenzaamheid jongeren heel normaal

Ook jongeren zijn eenzaam. Alhoewel je het misschien niet doorhebt, voelen drie op de tien leeftijdsgenoten zich in meer of mindere mate alleen. Je bent daarom absoluut niet de enige. Het internet is hierbij zowel een vloek, als een zegen. Sociale media geven een vertekend beeld over anderen hun levens, maar bieden ook mogelijkheden om contact te zoeken met lotgenoten.

Wanneer je niet langer eenzaam wil zijn is er voldoende hulp beschikbaar. De huisarts is een goed startpunt, maar ook online zijn genoeg mogelijkheden.

Ook interessant