“Juist tijdens deze dagen van happy-happy, joy-joy en gezelligheid voel jij je eenzaam en een last voor anderen. Iedereen doet leuk mee, dus waarom doe jij zo moeilijk? Depressief zijn is altijd kut, maar helemaal wanneer iedereen om je heen vrolijk doet, en dat ook van jou verwacht. Wanneer de problemen in je hoofd zitten, kun je namelijk geen vakantie nemen.”

Waarom een kerstdepressie zo kut is, en wat je ertegen kunt doen

Dit jaar kijk ik niet tegen de kerstperiode op. Ik erger mij (nog) niet aan al die klotenummers, vind het prima om m’n moeder op tweede kerstdag te bezoeken en zelfs de altijd aanwezige geur van oliebollen kan ik wel waarderen.

Vorig jaar was dit wel anders. Op aanraden van moeders had ik contact gezocht met een psychiater en na een paar gesprekken kwam de aap uit de mouw. Ik was emotioneel afgestompt door mijn jeugd, chronisch depressief en volgens het caserapport ‘gematigd’ suïcidaal. Geen idee wat dit betekent (stop je dan halverwege met je poging ofzo?), maar wat ik wel weet is dat er meer dan genoeg mensen depressief zijn tijdens de kerst. Zo ook ik vorig jaar.

Alhoewel het natuurlijk altijd kut is om met een depressie rond te lopen, is het tijdens de feestdagen allemaal nog net even wat kutter. Vooral het vrolijke gedrag van iedereen irriteerde mij kapot: alsof je ineens leuk moet gaan doen omdat Jezus geboren werd en we als maatschappij zijn blijven hangen.

Ik herinner me het moment dat ik een kerstkaartje ontving – wat natuurlijk een superlief gebaar is – maar dat ik aan niks anders kon denken dan dat een kaartje via de post versturen zonde van het geld is. Dit staat symbool voor mijn gedachtegang van destijds: ik was niet bezig met emoties, en bekeek dingen feitelijk.

> Check ook: Zo overleef je de feestdagen als ongemakkelijk persoon

Mag ik even kotsen, alsjeblieft

Je kunt je voorstellen dat dit niet bevorderend is voor de kerstgedachte die gebouwd is op een fundament van schijnheilige gezelligheid, geforceerd samenzijn en iets te kutte biefstuk van de Lidl. Puur objectief gezien is kerst immers ook een ellendige periode. Naast het vitamine D-tekort wegens het gebrek aan zonlicht, het feit dat jouw familie niet zo gezellig is als die van de Jumbo-reclame en dat oliebollen eigenlijk helemaal niet zo lekker zijn, zie je ook dat iedereen om je heen het wel naar z’n zin heeft.

De straten zijn bezaaid met gelukkige koppeltjes, winkels worden gevuld met kerstmannen en je hoort mensen teksten uitslaan dat we “wat liever voor elkaar moeten zijn”. Ook op Instagram en Twitter is er geen ontkomen aan. Iets té knappe mensen poseren naast iets té goed gelukte kerstbomen, gezinnetjes laten zien de koude dagen samen door te brengen en men wenst elkaar alvast een “fijn uiteinde” (wat voor iemand met een kerstdepressie een hele andere lading heeft, maar goed).

Kerstdepressie kerstboom

Om niet buiten de boot te vallen poseer je ook een beetje ongemakkelijk voor een paar foto’s en sleep je jezelf naar een willekeurige familiebijeenkomst. Je moet ook wel van jezelf, want je hebt eigenlijk helemaal geen reden om je slecht te voelen. Wie ben jij om je kut te voelen? Er zijn meer dan genoeg mensen die wel het recht hebben om zich klote te voelen.

Duizenden ouderen hebben niemand om ongemakkelijk mee op foto’s te poseren en zouden dolgraag met jouw geforceerde familie gourmetten. Daarnaast nemen ook zwervers geen vakantie van hun bestaan, en liggen tijdens de koude dagen gewoon te creperen op een station. Daarbij hebben we het nog niet eens gehad over mensen in hongersnood, ziekenhuispatiënten of zij die tijdens deze periode hun huis uit worden gezet. Samenvattend is kerst voor een heleboel mensen een kutperiode.

> Lees ook: Interview: op bezoek bij de man die met depressieve cabaretiers praat

Geen vakantie

Het probleem met een kerstdepressie, of welke vorm van depressie dan ook, is dat je dit echter niet doorhebt. En zelfs als je het in de gaten hebt, ga je je er waarschijnlijk niet beter door voelen. Want zeg nou eerlijk: wat geeft jou het recht om depressief te zijn? Welke echte problemen heb je nou eigenlijk? Relativeren is goed, maar niet altijd. Ik sloeg altijd teveel door naar de objectieve kant, waardoor uiteindelijk niks in mijn leven meer waarde had.

Juist tijdens deze dagen van happy-happy, joy-joy en gezelligheid voel jij je eenzaam en een last voor anderen. Iedereen doet leuk mee, dus waarom doe jij zo moeilijk? Depressief zijn is altijd kut, maar helemaal wanneer iedereen om je heen vrolijk doet, en dat ook van jou verwacht. Wanneer de problemen in je hoofd zitten, kun je namelijk geen vakantie nemen.

Kerstdepressie 2

Je gedachten volgen je overal, waar je ook gaat. Deze vertellen je dat je toekomst niks waard is, je verleden evenmin en je huidige situatie is al net zo nutteloos. Het gaat nooit meer leuk worden en niemand geeft om je. Je zou willen dat je voor een paar minuten rust kon krijgen, en je gedachten zouden ophouden met doorrazen. Dit is, jammer genoeg, natuurlijk niet mogelijk, ook niet tijdens kerst.

Kerstdepressie tegengaan, maar dan realistisch

Goed, voor zover de gevoelens die bij deze kerstdepressie horen. Het probleem van veel depressieve mensen is dat ze passief worden. Zwelgen in zelfmedelijden en jezelf verheven voelen boven het gepeupel dat wél blij wordt van kerst is leuk, maar uiteindelijk te makkelijk. Ik snap je gevoelens echter wel, want zo was (en ben ik soms nog steeds) ook. Ik weet dat je dit soort teksten al honderdduizend keer hebt gelezen en er geen reet van gelooft, maar het komt echt goed.

Dit gaat alleen niet van de een op andere dag, maar kan jaren duren. Ik noem dit dan ook het ‘WC-eend-effect’, naar voorbeeld van cabaretier Javier Guzman. Kort gezegd moet je vaak genoeg met iets in aanraking komen waarna je het vanzelf gaat geloven. Dit geldt voor reclame, maar ook voor motiverende en opbeurende teksten. Als jij maar vaak genoeg leest dat het echt mogelijk is om weer de lol van het leven in te zien gaat dit ook gebeuren. Ooit.

Iedere depressie is anders, maar er zijn wel wat dingen die voor iedereen helpen. Ik ben nu ruim anderhalf jaar bezig met herstellen van een chronische depressie en kan eerlijk zeggen dat ik mij sinds ongeveer twee maanden weer goed voel. Naast dat herstellen simpelweg veel tijd kost, is voor mij ook sporten ontzettend belangrijk geweest. Tijdens het sporten heb je geen tijd om na te denken en staan je gedachten niet op standje zelfdestructie. Dit moét de droom van ieder depressief persoon zijn.

Je bed is je grootste vijand

Aan de medicatie heb ik nooit gezeten. Dit komt omdat mijn chronische depressie jarenlang heeft opgebouwd, waardoor ik mijn hele levensinstelling en mindset heb moeten aanpassen om beter te worden. De enige manier waarop je dit kunt doen is door middel van een routine aanleren. Geef jezelf ’s ochtends geen tijd om na te denken over je dag, maar stap direct uit bed. Leg je kleren klaar, zorg dat eten al gefixt is en ga zo snel mogelijk de deur uit. Houd je routine ook tijdens de kerstdagen aan.

Je huis is je grootste vijand tijdens een kerstdepressie, al lijkt dit niet zo. Niemand knapt op van de hele dag op bed liggen, dus bezoek je familie tijdens de kerstdagen, als dit mogelijk is (en als ze een positieve invloed op je hebben). Ik heb geen contact met mijn vader, maar ben tijdens het hoogtepunt van mijn kerstdepressie wel bij m’n moeder op visite geweest. Objectief gezien wist ik namelijk dat het goed voor mij zou zijn, ook al was ik angstig op de weg naar haar toe.

Tot slot heeft depressief zijn tijdens de kerst ook positieve kanten. Je komt erachter hoe opgeblazen het hele festijn eigenlijk is, doorziet een hoop neppe mensen in je omgeving gezellig doen op Instagram terwijl ze normaal klagen over kerst en je bespaart een hoop geld door geen teringdure cadeau’s te hoeven kopen. Probeer vooral te bedenken dat kerst iets is wat de samenleving je oplegt, maar waar je niks mee hoeft te doen. Je bent nog steeds zelf verantwoordelijk voor je welzijn.

> Meer tips lezen? Check dan ons uitgebreide artikel over omgaan met depressie

Je bent niet uniek, en dat is maar goed ook

Vergeet bovenal ook niet dat je nooit de enige bent met een kerstdepressie. Er zijn miljoenen mensen die zich net zoals jij voelen, alleen hoor je deze groep niet. Jij schreeuwt immers ook niet van de daken af dat je depressief bent, dus hoe moet je het van anderen weten? “Feeling excited for christmas with the #fam” bekt immers toch wat lekkerder weg dan “#kutkerst. Zit alleen op m’n kamer ‘All you need is love’ te kijken omdat ik geen familie heb”, toch?

Volg Commen op Facebook en Instagram voor meer verhalen die ertoe doen

Ook interessant